|
Donuktaş Roma Tapınağı
Tarsus, ekonomik zenginliğinin yanı sıra, öteden beri çeşitli dinlerin ve inanışların bir arada yaşadığı yerleşim yeri olarak da dikkat çekmiştir. Doğal olarak bu zengin kültür mozaiği birçok önemli dini yapının bir arada olmasını sağlamıştır. Bunlardan biri de, halk tarafından “Donuktaş”, “Dönüktaş” gibi isimlerle anılan Roma tapınağıdır
Düzensiz kentleşmenin oluşturduğu dar sokaklardan ulaşılan tapınak, gecekondular nedeniyle bugün neredeyse görülemeyecek haldedir. Özellikle kuzey ve doğu duvarlarına dayanan binalar tarafından abluka altına alınmıştır. İlk bakışta büyük bir kaya kütlesini andıran ve bölgenin en büyük mabedi olan yapının kime atfedildiği tam olarak bilinmemekle birlikte, M.S. 2. yüzyılın sonlarına doğru inşasına başlandığı, ancak bitirilemediği anlaşılmıştır.
Sır dolu bu yapı, 18. yüzyıldan bu yana birçok araştırmacının da ilgisini çekmiştir; ancak 1836’da Fransız konsolosu Gillet’in dinamitle yaptığı keşif, konstrüksiyonu büyük çapta tahrip etmiştir. Seyyah V. Langlois ise yapı için “Sardanapal’ın Mezarı” benzetmesini kullanmıştır ki, bu uzun yıllar geçerliliğini korumuştur.
Tapınak hakkında bugüne değin en ciddi araştırma, 1985-92 yılları arasında Tarsus Müzesi ve katılımcı Prof. Dr. Nezahat Baydur tarafından gerçekleştirilmiş ve beş yıl süren bu çalışmalar sırasında yapı hakkında yeni bilgiler elde edilmiştir. Daha önceki çalışmalar sırasında bulunan mimari parçalara göre M.S.II yüzyıla, (Hadrian-Septimius Severus) tarihlenen tapınak, yeni buluntulara göre Side N1 - N2 tapınakları, M binası, tiyatro ve Tykhe tapınağının mimari özelliklerine bakılarak Antoninler dönemine, özellikle de bu dönemin sonu sayılan, Kommodus zamanına verilmekte ve imparator kültü ile ilgili olduğu düşünülmektedir.
100X43 ölçülerinde ve dikdörtgen planlı bu dev kütleyi oluşturan konglomera parçaları ise yapıyı ilginç hale getiren diğer bir başka özelliğidir. Bu kalın kütlelerinin daha önce konglomera olduğu düşünülmüşse de, İstanbul Üniversitesi Yer Bilimleri Fakültesinin örnekler üzerinde yaptıkları araştırmalarda Roma betonu olduğu anlaşılmıştır. Büyük olasılıkla kalıplar halinde dökülen bu beton duvarların yüksekliği 8 metre civarında olup, yer yer görülen kireç taşı bloklarla istinat sağlanmıştır.
|
