|
TARSUS’UN KURTULUŞUNDA KAHRAMANLARIMIZ
Türk’ün namusuna tecavüz eden İtilaf Hükümetlerinin masum Türk Milletine karşı reva gördükleri tahammül yıpratıcı ve saldırgan hareketlerini çekemeyen Türk Milleti, Türk’ün genç ve aydınlarıyla beraber esaretten dönmüş olan subaylar, ateşten sakınmayanan kadınlarımız, Mustafa Kemal Atatürk’ten aldıkları ilham üzere her ne pahasına olursa olsun diyerek derhal silaha sarılmış ve Frnasız kuvvetlerine karşı cephe teşkil ederek düşmanı vatandan kovmak için canla başla mücadele etmişlerdir. Canla başla kendi istekleri doğrultusunda mücadele ederek çalışan, kahramanlık gösteren Türkler; bu milli savaşta, “Bizde şunu yaptık”demeyi asla hatırlarına dahi getirmedikleri gibi gurur bile yapmamışlardır.Tarsus’umuzun kurtuluşunda göstermiş oldukları eşsiz kahramanlıkların zamanla hafızalardan silineceğini düşünerek, İz Bırakanlar’da daha önce bir kısmını sizlerle paylaşmıştık, çeşitli araştırmalarla ulaşabildiğimiz kadar liste olarak sunmaya çalıştım. Amacım; Milli Mücadele döneminde Tarsus’un kurtuluşunda yararlılıklarıyla ön planda olan, maalesef günümüzde ise unutulmaya yüz tutmuş kahramanlarımızı topluma, öncelikle Tarsuslulara tanıtmak olup onlara minnet ve şükran borcumuzu bir nebze olsun ödemektir.
Tarsus Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’nde görev alanlar
Merkez Belenkeşlik:
Başkan: Hacı İshak Ağa
Üyeleri: Evcili’den Ramazan Hoca-Esat Mustafa ağa- Esenli’den Halil Efendi-Yanpar’dan Hüseyin Efendi-Hacı Sakar Ömer Efendi-Belenkeşlik’ten Mehmet Hoca
Merkez Karadiken:
Başkan: Halimbeyzade Salih Güreş Bey
Üyeleri: Ömer Lütfi Koç-Çelebili’den Hacı Sakar Ömer-Karadiken’den Ali Kahya-Kösebalcı’dan Güllü Fakı Mehmet Efendi- Sebil’den Ahmet Kahya- Tepeköy’den Halil Bey- Sadiye’den Hut Ağa- NAmrun’dan Hacı Fakı
İaşe ve saire yardımcı olmak üzere ise; Kara Fakı Mehmet, Sebil’den Hurşit Cavuş- Manas’dan Beyazıt Ahmet-Ulaş’tan Beyzade Ömer Bey
Merkez: Suphi Paşa Çiftliği
Başkan: Sadık Eliyeşil
Üyeleri: Müftü Hilmi Toros- Tıs Halilzade Mustafa Efendi-Halim Gücük-Akifzade Hilmi -Köylüoğlu Şevki Bey- Kara Mehmetzade Hafız Mehmet- Gafur Efendizade Mahmut Burhan-Hüseyin Efendizade Kemal Borhan
Gizli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
Başkan: Şuberizade Kemal (Şerefoğlu İslam)
Üyeleri: Dava vekili Bahittin İçgören-Kara Mehmet Hafız Bey-Tıs Halilzade Mustafa Efendi
Tarsus’un Kurtuluşunda yararlılık gösterenler:
Kurtuluş savaşına iştirak edenlerin isimlerini çeşitli kaynakların taranması ile sunmaya çalıştım.İsimlerinin hatırlanamaması ile veya yazarken atlamış olduklarımız olabileceğinden önce ecdad’dan ve yakınlarından özür diliyerek, listeyi aşağıda sunmaya çalıştım.
İsmail Ferahim Şalvuz Yarbay Şemsettin(Salur) Mut’lu Yüzbaşı Yaşar Bey Topçu Binbaşı İsmail Teğmen İsmet(Yahşi) Binbaşı Çeçen Osman Yüzbaşı İbrahim Yüzbaşı Mustafa Tevfik Bey Lütfi Oğuzcan Sadık Eliyeşil Güllü Fakı Mehmet Bey Rasim Dokur Teğmen Ahmet Tevfik Mithat Toroğlu Özkul Efe Hacı Talipzade Hacı Ömer ve Suphi Beyler Teğmen Muhsin Yanpar Nazım Vecdi(İlteray) Ali Galip Tekin Teğmen Emin (Serme) Teğmen Cemil (Özden) Genç İzzet Ömer Nazmi Çiftçi Veli Haşim Çiftçi İsmail Safa Çiftçi Mustafa Karacaaslan Ali Rıza Timurtaş Zeki Baltalı Hasan Akıncı Gafur Efendizade Mahmut ve kardeşi Bedevizade Hafız Tevfik Şuberizade Kemal İstifzade Halit Burhanzade Kemal Avukat Hamit Niyazi Ramazanoğlu Teğmen Hamami Ahmet Teğmen Harputluzade Ahmet Milis Siyahı Kazım Üsteğmen Cemal Efe Yüzbaşı İbrahim bey Göçüklü Kara Hacı Polatlı Emin Ağa Molla İzzet İncirgedikli Derviş Ağa Baki Efendi Kamberhöyüklü Veysel Çavuş Eminlik’ten Molla Nasuh Kayıkçızade Lütfi Arman Esat Erdiş Yarsuvarlı Duran Efendi Küçükkarayaylalı İnad Ali Selim Özışık Karamehmetzade Hafız Hacı Sakar Ömer Yanparlı Hüseyin Korumlu Gök Teslime’nin oğlu Mehmet Doktor Kilisli Abdullah Cinköy’den Uzun Ali ve Tilki Mehmet Sebil’den Ahmet Kahya Sariibrahimli Müezzin Mehmet Sarıibrahimli Hacı Çiftçi Mustafa Efendi Kara Fatma Adile Hala Köle Musalı köyünden Hacı Cabbar kızı Gülsüm Sarıkavak’tan Emine Muvaffak Uygur İbrahim Serin Ziya Uygur Ulaşlı Emine Hanım Zekeriya Karayaylalı Deliklili Nuh Efendi Hacı Veyis Dabak Nuri Hakkı Saydam Tarsuslu Yakup Muhittin Çavuş Ömer Remzi Bey Yaver İsmet Bey Osman Nuri Bey Teğmen Bilal Bey Cırbıklı Mustafa Halil Çavuş Mustafa Mirici Yeniceli Çaycı Ali Teğmen Rıfat Bey Tekelioğlu Mustafa Ağa Bahaeddin Abdüssettar Dedeoğlu Ali Yılmaz Hüseyin Kahya Karafakılı Yahya Dede Ağa Nebi Çavuş Molla Hüseyin Ayvaz Ağa Ahmet Nuri Bey Mehmet Şevket Yağmur(Sarı Zabit) Ulu Camii imamı Enes Efendi İncirgediği’nden Osman Polat Hacı Yoldaş Şehitlerimiz:
Molla Kerim Şehit Mustafa Şehit Hacı İshak Ağa(Bağlar Savaşında şehit-ilk Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti başkanı) Yedek Teğmen Abdülkerim Kurbanlı Akış Ağa Kara Mehmet Ağa(Ballıca Savaşında şehit) Sofu Ömer Efendi oğlu Zahit(Bağlar Savaşında şehit) Dinikarlı Süleyman(2.Hacı Talip Savaşında şehit) Sarıibrahimli’den Hasan Barut(2.Hacı talip savaşında şehit) İşgal sırasında Tarsus’ta yapılan Tahribat: Düşman ve özellikle düşmanla işbirliği yapan Ermeni gönüllülerin gerek savaş ve gerekse sair surette yapmış oldukları tahribattan tesbit edilebilenleri şu şekilde özetlemek mümkündür.Tarsus’un Sarıibrahimli köyünde 60 ev, Evci köyünde 80 ev, Homurlu köyünde 3 çiftlik, Hacı Talip’te ve sapanderede 2 şer çiftlik, Cineoğlu köyünde 6 çiftlik, Ali Fakı köyünde 170 ev, Karafakılı’da 70 ev, Kulak’ta 30 ev, Nacarlı’da 30 ev, Sayköy’de 30 ev, Dedeler’de 30 ev, Şükraniye’de 25 ev, Sucularda 15 ev, İbrişim de 30 ev, Karadilik’te 45 ev, Ulaş’ta 150 ev, Sıraköy’de 15 ev, Çeşmekaş’ta 5 ev yakılmıştır. Kayadibi, Çamtepe, Dadalı, Bayramlı ve Karayayla köyleri tamamen yıkılmıştır.
Bunlardan başka Kürt Musa köyünden 120, Ebülhadi köyünden 50, Kamberhöyüğünden 100, Yenice’den 350, Badras’tan 60 ev ve 12 çiftlik, Nemiroğlu’ndan 30, Avadan’dan 90, Arıklı’dan 60 ev tahrib edilmiştir. Bunlar kabataslak tesbit edilebilen maddi hasarlardır.Yetim ve öksüz bırakılan çocuklar, dul bırakılan, tecavüz edilen, akla hayale gelmeyecek saldırılar bunlara dahil değildir. Evleri yeniden yapmak mümkündür. Ancak yıkılan aileleri, şehid olan askerleri, incinen izzet ve gururu tamir etmek mümkün değildir.
|
